TÜRK KUKLA TİYATROSU
Kökeni eski olmasına karşın KUKLA kelimesi Anadolu’da
16.y.y. sonlarında, 17.y.y. başlarında kullanılmaya başlanmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan kutlama ve
şenliklerde kukla gösterilerinin düzenlendiği çeşitli kaynaklar tarafından
doğrulanmaktadır. Bu şenliklerde değişik kukla gösterileri yapılırdı. En çok
bilinen kukla gösterileri; araba kuklası, dev kuklalar, iskemle kuklası ve el
kuklasıdır.
ARABA KUKLASI; bir arabanın içine yerleştirilen
kuklaların arabanın tekerlekleri dönmeye başlayınca hareket etmesi yöntemiyle
oynatılan kuklalardı.
İSKEMLE KUKLASI; Sokak göstericileri tarafından
oynatılırdı. Birden dörde kadar müzik kutusu figürlerinin göğüslerinden yatay
olarak ipler geçirilir, bir iskemle veya standa dik olarak dayandırılır,
oynatıcı ipi çektiği zaman kuklalar müzikle birlikte hareket ederler.
DEV KUKLALAR; isimlerinden de anlaşıldığı gibi
çok büyük kuklalardır. İçlerinde gizlenen bir adam tarafından hareket
ettirilirler. Kasnaklar üst üste konarak üzerine etek giydirilerek yapılır.
EL KUKLASI; Başları ve kolları kâğıt hamuru
veya tahtadan, gövdeleri bezden yapılan ve ele takılarak oynatılan kuklalardır.
İPLİ KUKLA; 19.y.y. da İstanbul’a gösteriler
yapmak üzere gelen İngiliz kuklacı Thomas Holden tarafından Türkiye’ye
getirildiği söylense de Orta Asya’da Çadır Hayal adıyla ipli kukla oynatıldığı
ve Türkler tarafından eskiden beri oynatıldığı bilinmektedir. Bu türde kuklanın
baş, sırt, ellen ve ayaklarına ipler bağlanır, iplerin diğer uçları bir çubuğa
bağlanır, kuklacı ipleri çekerek kuklaları hareket ettirir.
Şerafettin GÜÇ araştırmasıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder